Monday, September 15, 2014

ေရတပ္သံုး Z9 ရဟတ္ယာဥ္မ်ား




တရုတ္တပ္မေတာ္သံုး Z-9 ရဟတ္ယာဥ္မ်ားဟာ တရုတ္တပ္မေတာ္ ေခတ္မီတပ္မေတာ္ျဖစ္ေရးရဲ့ အဆင့္တစ္ခုထဲက အေရးပါတဲ့ အဆင့္တစ္ခုျဖစ္ျပီး ၁၉၈၀ကတည္းက ဘက္စံုသံုး အေပါ့စား ရဟတ္ယာဥ္ကို အၾကိမ္ၾကိမ္ၾကိဳးစားခဲ့ရာမွာ တိုးတက္လာတဲ့ နည္းပညာေတြေနာက္ မလိုက္ႏိုင္ပဲ အျမဲေခတ္ေနာက္က်ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ၁၉၉၀ (၁၉၈၀ ေက်ာ္ကတည္းက ဝယ္ယူသံုးဆြဲ) ခဲ့တဲ့ ယူရိုေကာ္ပတာ ရဟတ္ယာဥ္မ်ားကို အရပ္ဖက္ သံုးနဲ႔ အေရးၾကီးပုဂ ၢိဳလ္ အသံုးျပဳဖို႔ စက္ရံုတည္ျပီး ထုတ္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ပိတ္ဆို႔မွဳ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ကန္႔သတ္မွဳေတြေၾကာင့္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ၾကေပမယ့္ ၂၀၀၀ျပည့္လြန္ ႏွစ္မ်ားမွာေတာ့ စစ္ဘက္သံုး ယူရိုေကာ္ပတာနဲ႔ ဆင္တူ Z-9 ရဟတ္ယာဥ္ေတြကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ယူရိုေကာ္ပတာ ကုမၼနီကေန နည္းပညာပူးေပါင္း ဒါမွမဟုတ္ ဝယ္ယူခဲ့ျပီး အေပါ့စား တိုက္ခိုက္ေရးနဲ႔ ဘက္စံုသံုးသယ္ယူပို႕ေဆာင္ေရး Z-9 ရဟတ္ယာဥ္ေတြကို အေျမာက္အမ်ား ထုတ္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၅ခုႏွစ္မွာေတာ့ ၾကည္းတပ္သံုး တင့္ဖ်က္ အမ်ိဳးအစား၊ ဘက္စံုသံုးအမ်ိဳးအစား အပါအဝင္ ေရတပ္သံုး ေရငုပ္သေဘၤာ တိုက္ဖ်က္ေရးနဲ႔ ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး Z-9 ရဟတ္ယာဥ္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာ လက္ႏွက္ျပပြဲမွာ ျပသခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံတကာကို တင္ပို႔ေရာင္းခ်ခဲ့ၾကပါေတာ့တယ္။

Z-9C ရဟတ္ယာဥ္မ်ား
Z-9C ရဟတ္ယာဥ္ေတြဟာ Eurocopter AS565 Panther ကို ဝယ္ယူ တည္ေဆာက္ထားတာလို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ယူရိုေကာ္ပတာ ကုမၼနီဟာ AS365 Dauphin နည္းပညာကိုပဲ တရုတ္ကုိ ေပးခဲ့တာျဖစ္ျပီး Z9C ေတြဟာ တရုတ္ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ဟန္နဲ႔ အဆင့္ျမင့္ထားတဲ့ ေရတပ္သံုး စနစ္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ AS365 Dauphin ေတြဟာ ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ ကင္းလွည့္ေရး တာဝန္ေတြကိုသာ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္တာ ျဖစ္ေပမယ့္ Z-9C ေတြဟာ ေရတပ္ ဘက္စံုသံုးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ကြန္မင္ဒိုေတြ သယ္ပို႔ေပးတာ၊ အေပါ့စား လက္ႏွက္ငယ္တပ္ဆင္လို႔ ကမ္းတက္တပ္ေတြကို ပစ္ကူေပးတာ၊ ရွာေဖြကယ္ဆယ္တာ၊ ေလၾကာင္းတင္ ေရဒါနဲ႔ ကင္းေထာက္တာ၊ ေစာင့္ၾကည့္သတိေပးတာ အပါအဝင္ ေရငုပ္သေဘၤာ စစ္ဆင္ေရးအတြက္ လိုအပ္ရင္ ဆိုနာေတြ ေတာ္ပီတိုေတြကို တပ္ဆင္ ေပးနိုင္ပါတယ္။ သေဘၤာပစ္ဒံုးကိုေတာင္ သယ္ေဆာင္ပစ္ခတ္ေပးႏိုင္ေပမယ့္ ပင္မ သေဘၤာရဲ့ လမ္းညႊန္စနစ္မပါပဲ မပစ္ခတ္ႏိုင္ပါဘူး။ သို႕ေသာ္လည္း အမ်ားကေတာ့ Z-9C ေတြဟာ သေဘၤာဖ်က္ ဒံုး မပစ္ခတ္ႏိုင္ဘူးလို႔လဲ ဆိုၾကပါတယ္။ 
AS565 Panther with Ash missiles As15TT

ျပင္သစ္ႏိုင္ငံထုတ္ ORB-32 (ေရမိုင္၆၀)၊ ဒါမွမဟုတ္ တရုတ္ထုတ္ KLC-1 (ေရမိုင္၈၀) အေပါ့စား ရွာေဖြေရး ေရဒါတပ္ဆင္ထားပါတယ္။ ျပင္သစ္ထုတ္ Thomson Sintra HS-12 ဒါမွမဟုတ္ တရုတ္လုပ္ပံုစံ ၆၀၅ ခ်ိတ္ဆြဲ ဆိုနာ တပ္ဆင္ထားျပီး ျပင္သစ္လုပ္ AN44S ဒါမွမဟုတ္ တရုတ္လုပ္ YU-7K အေပါ့စား ေတာ္ပီတို ၂လံုးသယ္ေဆာင္ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရငုပ္သေဘၤာ စစ္ဆင္ေရးမွာေတာ့ ပိုမိုၾကီးမားတဲ့ Ka-28 ေတြလို စြမ္းေဆာင္ရည္ အျပည့္မရွိပဲ လိုအပ္ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ Sonobuoys ကဲ့သို႕ အဆင့္ျမင့္ ေစာင့္ၾကည့္ေရး ဆိုနာ စနစ္ေတြ၊ မိုင္းခင္းစစ္ဆင္ေရးေတြ မျပဳလုပ္ႏိုင္ေသးပဲ ပင္မသေဘၤာနဲ႔ တြဲဖက္ျပီးေတာ့သာ တိုက္ခိုက္ေရး ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ ကင္းေထာက္နဲ႔ ကယ္ဆယ္ေရး၊ ပင္မသေဘၤာက သတ္မွတ္ေပးလိုက္တဲ့ ပစ္မွတ္ဆီကို လက္ႏွက္ သယ္ေဆာင္ ပစ္ခတ္ႏိုင္ေရးသာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။
with dropping sonar
Z9 ရဟတ္ယာဥ္ေတြကို သေဘၤာဖ်က္ဒံုးေတြ သယ္ေဆာင္ပစ္ခတ္ႏိုင္ေစဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့ရာမွာ ၂၀၀၇ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ ေအာင္ျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တရုတ္ေရတပ္ရဲ့ Z-9C ေတြအားလံုးကို အဆင့္ျမင့္တင္ေပးခဲ့ျပီး အသစ္ထုတ္လုပ္တဲ့ ရဟတ္ယာဥ္ေတြကိုေတာ့ Z-9D အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ မူလ Z-9C ပါေရဒါစနစ္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ ဒံုးလက္ႏွက္နဲ႔ စမ္းသပ္ခဲ့စဥ္ကေတာ့ အေပါ့စား သေဘၤာငယ္ေလးေတြကို ဖ်က္ႏိုင္ဖို႔ ၁၅ကီလိုမီတာထိသာ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့ YJ-9 ဒါမွမဟုတ္ TL-10B ဒံုး ေလးစင္း သယ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Z9C ေတြကို ဒံုးသယ္ေဆာင္ပစ္ခတ္ ႏိုင္ဖို႔ အဆင့္ျမင့္တင္ခဲ့ပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ၂၀၀၈ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကီလိုမီတာ ၁၂၀ကေန ၂၀၀ေက်ာ္ထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့ YJ-83 (C-801/2/3) ေတြ သယ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ ျပင္ဆင္ခဲ့ရာမွာ တပ္ဆင္ေရဒါကိုပါ ပိုမိုၾကီးမားေလးလံတဲ့ ေရဒါစနစ္တစ္ခုကို တပ္ဆင္ခဲ့တာေၾကာင့္ Z-9C ေတြထက္ ပိုၾကီးတဲ့ ႏုတ္သီးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အျခားစနစ္ေတြ တပ္ဆင္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့တာေၾကာင့္ သေဘၤာဖ်က္စစ္ဆင္ေရးနဲ႔ ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရးသာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါေတာ့တယ္။ တရုတ္တပ္မေတာ္ဟာ ၁၂စင္းခန္႔ ထုတ္လုပ္ထားျပီး ေလယာဥ္တင္သေဘၤာအတြက္ အနည္းငယ္နဲ႔ ဖ်က္သေဘၤာေတြမွာ အျခားရဟတ္ယာဥ္ေတြနဲ႔ တြဲသံုးဖို႔ ကမ္းေျခေစာင့္တပ္ေတြမွာ အဓိကထား သံုးဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ZD9 with Ash missile

AS365 Dauphin ေတြကေတာ့ ေရတပ္သံုး ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး ရဟတ္ယာဥ္ေတြ ျဖစ္ျပီး ကမ္းေျခေစာင့္နဲ႔ ေရတပ္အေျမာက္ အမ်ားမွာ လက္ရွိအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ျပဳျပင္ထိမ္းသိမ္းရတာ၊ ထိမ္းခ်ဳပ္ေမာင္းႏွင္ရတာ၊ ေပါ့ပါးလြယ္ကူျပီး ပင္လယ္ျပင္နဲ႔ကိုက္ညီလြန္းတာေၾကာင့္ စစ္ဘက္ အရပ္ဘက္ အၾကိဳက္ေတြ႕တဲ့ ရဟတ္ယာဥ္ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ လက္ႏွက္ငယ္ေတြကို တပ္ဆင္ႏိုင္ျပီး ေရေၾကာင္းရဲတပ္ဖြဲ႔နဲ႔ ပင္လယ္ဓါးျပရန္ ကာကြယ္ေရးအတြက္ သံုးၾကပါတယ္။
AS565 Panther ကေတာ့ လက္ႏွက္တပ္ဆင္ တိုက္ခိုက္ေရးနဲ႔ ေရဒါတင္ စစ္ဆင္ေရးသံုး အမ်ိဳးအစားျဖစ္ျပီး ကမ္းတက္တပ္ဖြဲ႕ေတြ အတြက္ တင့္ဖ်က္ ဒံုးေတြ၊ ရဟတ္ယာဥ္ခ်င္း စစ္ပြဲအတြက္ ေလယာဥ္ပစ္ဒံုးေတြ အပါအဝင္ ေတာ္ပီတိုေတြ၊ သတိေပးေရဒါေတြ သေဘၤာဖ်က္ ဒံုးေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အမ်ိဳးအစားအလိုက္ တပ္ဆင္ႏိုင္ပါတယ္။ 
YJ-9
Z-9C ရဟတ္ယာဥ္ေတြရဲ့ ျပင္သစ္အင္ဂ်င္၊ ျပင္သစ္ေရဒါ၊ ဆိုနာ နည္းပညာသံုး ရဟတ္ယာဥ္ေတြကို တရုတ္က Z9EC အေနနဲ႔ ၂၀၀၅ခုႏွစ္မွာ ထုတ္ေရာင္းခဲ့ပါတယ္။ ဘက္စံုသံုးလို႔လဲ ရႏိုင္၊ ေရယာဥ္ေပၚမွာ ဝန္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႕ သယ္ေဆာင္သြားနိုင္ျပီး ေရငုပ္သေဘၤာ စစ္ဆင္ေရးနဲ႕ ကင္းေထာက္လုပ္ငန္းကိုပါ တစ္ပိုင္းတစ္စ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္တာမို႔ အေရာင္းသြက္ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ Z9C ကဲ့သို႔ ေရယာဥ္ဖ်က္ဒံုးေတြ သယ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ တရုတ္အဆင့္ျမင့္ စနစ္ေတြကိုေတာ့ ဝယ္သူစိတ္ၾကိဳက္ မွာယူတပ္ဆင္ႏိုင္ပါတယ္။ ခ်ိတ္ဆြဲဆိုနာ၊ ရွာေဖြေရး ေရဒါနဲ႔ ေတာ္ပီတို ၂လံုးကို သယ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေန႕ည ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငနး္ေတြကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါတယ္။ AS365 Dauphin တစ္စင္းဟာ ေဒၚလာ၉သန္းေက်ာ္ ၁၀သန္းနီးပါး၊ AS565 Panther ကေတာ့ လက္ႏွက္မပါ ေဒၚလာ၁၈သန္းေက်ာ္ ရွိေနခ်ိန္မွာ၊ Z-9 ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး ရဟတ္ယာဥ္ဟာ ေဒၚလာ ၄သန္း၊ ေရငုပ္သေဘၤာ တိုက္ဖ်က္ေရးဟာ ေဒၚလာ ၆သန္းနဲ႔ စိတ္ၾကိဳက္တပ္ဆင္ ဝယ္ယူပါက အလြန္ဆံုး ေဒၚလာ ၁၀သန္းမေက်ာ္တာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံငယ္ မ်ားက မွာယူအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ Z-9EC အမ်ိဳးအစားကေတာ့ ပါကစၥတန္ ေရတပ္အတြက္ ထုတ္လုပ္ေပးခဲ့တာျဖစ္ျပီး နည္းပညာျခင္း ဖလွယ္တဲ့ အစီအစဥ္အရ စက္ရံု ဒါမွမဟုတ္ ျပင္ဆင္ေရး အလုပ္ရံုကိုပါ လြဲေျပာင္းေပးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တရုတ္တပ္မေတာ္ရဲ့ အျခားအဆင့္ျမင့္ ေရတပ္သံုး ရဟတ္ယာဥ္ေတြ ေျခလွမ္း စတင္ခဲ့ျပီ ျဖစ္လို႔ Z-9C ရဟတ္ယာဥ္မ်ားရဲ့ ထက္ဝက္ခန္႕ကို ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး အဆင့္ထိ ေျပာင္းလဲခဲ့ျပီး အခ်ိဳ႕ကိုေတာ့ ေရာင္းခ်ႏိုင္ဖို႔ ျပင္ဆင္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။   

Wednesday, September 10, 2014

နာမည္ ေက်ာ္ Buk ဒံုးပ်ံမ်ား၏ ေရတပ္သံုးမ်က္ႏွာစာ




3S90 "Uragan"
Buk ဒံုးပ်ံမ်ား၏ အစ SA-6 ဒံုးပ်ံမ်ားကို ေရတပ္သံုးရန္ အတြက္ ထုတ္လုပ္ထားေသာ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၇၀ ဝန္းက်င္ကတည္းက စတင္ထုတ္လုပ္ခဲ့ျပီး၊ SA-N-7 ဒါမွမဟုတ္ Gadfly အျဖစ္ ေနတိုးတို႔ကို ေခၚဆိုပါတယ္။ အေမရိကန္တို႔ကေတာ့ M2 လို႔ ေခၚပါတယ္။ SA-6 ရဲ့ ဒံုးပ်ံ 3M9 ဒါမွမဟုတ္ Buk စနစ္ရဲ့ ဒံုးပ်ံ 9M38 ကို အသံုးျပဳပါတယ္။ အသံထက္ ၂ဆေက်ာ္ အျမန္ႏုန္းနဲ႔ ၃၀ကီလိုမီတာ အျမင့္ေပ၄ေသာင္းထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး အနိမ့္ပ်ံ ပစ္မွတ္မ်ားကို ေကာင္းစြာ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ MR-750 D/E band ပစ္မွတ္ရွာ ေရဒါနဲ႔ 3R90 Front Dome H/I band ပစ္ခတ္မွဳ ထိမ္းသိမ္းေရး ေရဒါတို႕ကို တြဲဖက္ အသံုးျပဳပါတယ္။ ၃၀၀ကီလိုမီတာ ဝန္းက်င္မွာ ရွိတဲ့ ပစ္မွတ္ ၁၂ခုကို ေစာင့္ၾကည့္ထားႏိုင္ပါတယ္။ ဒံုးပစ္စင္ဟာ ဒံုးက်ည္တစ္ေတာင့္ခ်င္းဆီကို သေဘၤာအတြင္းကေန ယူျပီး ပစ္ခတ္ရတဲ့ စနစ္ျဖစ္ျပီး ပစ္ခတ္ရန္ အသင့္ျဖစ္ခ်ိန္ ၁၂စကၠန္႕ၾကပါတယ္။ ဒံုးက်ည္ ၂၄လံုးထိ သယ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္ပ တင္ပို႔တဲ့ နာမည္ကေတာ့ Shtil ျဖစ္ျပီး 9M38 ဒါမွမဟုတ္ 9M38M1 ဒံုးက်ည္မ်ားနဲ႔ တြဲဖက္ ေရာင္းခ်ပါတယ္။ ခရုစ္ဒံုးပ်ံမ်ားနဲ႔ သေဘာဖ်က္ဒံုးပ်ံမ်ားကို ၅ကီလိုမီတာ အကြာမွာ ဖ်က္စီးႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။ 

3S90 "Ezh" ဟာ ဒုတိယ မ်ိဳးဆက္ျဖစ္ျပီး ပစ္ခတ္မွဳစနစ္မ်ား မေျပာင္းလဲပဲ ဒံုးက်ည္မ်ားကို အဆင့္ျမင့္တင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘၤာဖ်က္ဒံုးေတြ ပ်ံသန္းလာမယ့္ အျမန္ႏုန္းနဲ႔ အနိမ့္ကို ေကာင္းစြာ လံုျခံဳေစဖို႕နဲ႔ တိုက္ခ်င္းပစ္ ဒံုးပ်ံ ဟန္႔တားေရးကိုပါ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေစဖို႔ 9M317 မ်ားနဲ႔ အစားထိုးခဲ့ပါတယ္။ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ေရဒါလမ္းညႊန္စနစ္ကေန ဒံုးပ်ံပါေရဒါ စနစ္ကို ေျပာင္းလဲတပ္ဆင္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အကြာအေဝး ကီလိုမီတာ ၅၀၊ အျမင့္ ေပ၈ေသာင္းခြဲထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ Shtil SA-N-12 Grizzly အျဖစ္ ျပင္ပကို တင္ပို႕ ေရာင္းခ်ပါတယ္။ 9M317ဟာ အသံထက္ ၃ဆျမန္ျပီး Semi radar active homing ျဖစ္ျပီး 9M317M, ကေတာ့ အသံထက္ ၄ဆျမန္ပါတယ္။ M1-M-2 ဟာ Active radar စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ျပင္ပေရာင္းခ်တဲ့ စနစ္ကေတာ့ 9M317E ျဖစ္ျပီး အသံထက္ ၄ဆ အျမန္ႏုန္း နဲ႔ semi radar active homing စနစ္ပါဝင္ကာ အကြာအေဝးကေတာ့ ၄၅ကီလိုမီတာထိသာ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ 


၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာေတာ့ 3S90M Smerch အျဖစ္ ေဒါင္လိုက္ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့တဲ့ ပစ္စင္ပါ စနစ္သို႔ ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။ ေဒါင္လိုက္ပစ္စင္နဲ႔ ပစ္ခတ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ၂စကၠန္႔လ်င္ တစ္လံုးက် ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး ပစ္မွတ္ ၄ခုကို တျပိဳင္တည္း ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္နိုင္ပါတယ္။ ရန္သူမိတ္ေဆြ ခြဲျခားေပးႏုိင္တဲ့ စနစ္ပါ ေရဒါစနစ္အျပင္ ပစ္ခတ္သူက ေဖါက္ခြဲႏိုင္တဲ့ စနစ္ကိုပါ ထည့္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ အသံထက္ ၄ဆေက်ာ္ ျမန္တဲ့ ႏုန္းနဲ႔ ပ်ံသန္းျပီး သေဘၤာဖ်က္လို ျမန္ႏုန္းျမင့္ အနိမ့္ပ်ံ ဒံုးပ်ံေတြကိုေတာင္ ၁၅ကီလိုမီတာ အကြာအေဝးထိ ပစ္ခတ္ ဖ်က္ဆီးႏိုင္ပါတယ္။


ႏိုင္ငံျခားကိုေတာ့ Shtil-1 အျဖစ္ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ျပီး ေစ်းႏုန္းခ်ိဳသာစြာနဲ႔ ထိုးေဖါက္ႏိုင္ေစဖို႔၊ 9M317ME ဒံုးပ်ံမ်ားကို အသံုးျပဳထားပါတယ္။ ဒံုးပ်ံမ်ားဟာ အရြယ္အစားအားျဖင့္ ေသးငယ္သြားျပီး အျမင့္ေပ ၄ေသာင္း၊ အကြာအေဝး ၃၂ကီိလိုမီတာထိသာ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ သေဘၤာဖ်က္ဒံုးမ်ားကို ဟန္႔တားႏိုင္ေျခဟာ ၁၂ကီလိုမီတာအတြင္းမွာ ၉၀% ေက်ာ္ရွိျပီး ေရဒါဟာ ကီလိုမီတာ ၃၀၀ထိ ေထာက္လွမ္းႏိုင္ပါတယ္။ အျမန္ႏုန္း အသံထက္၄ဆနဲ႕ ၃၆၀ဒီကရီက ပစ္မွတ္ ၄ခုကို ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ႏိုင္တဲ့ အျပင္၊ အနီးကပ္ ကာကြယ္ေရးအတြက္ ေနာက္ထပ္ ဒံုးပ်ံ ၂စင္းကို ပစ္ခတ္မွဳေရဒါ အကူအညီနဲ႔ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ CIWS စနစ္မ်ားနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္တဲ့ အျပင္ ရန္သူမိတ္ေဆြ ခြဲျခားေပးႏိုင္တဲ့ စနစ္မ်ားပါဝင္ျပီး ပစ္ခတ္သူက ဒံုးပ်ံကို ေဖါက္ခြဲႏိုင္တဲ့ စနစ္ပါဝင္ပါတယ္။ ၁၂ခုပါ ေဒါင္လိုက္ ပစ္စင္ သို႕မဟုတ္ ၃၆ခုပါ ေဒါင္လိုက္ပစ္စင္မ်ားနဲ႔ အလြယ္တကူ တပ္ဆင္ႏိုင္ျပီး၊ ဒံုးက်ည္သက္တမ္း ၁၅ႏွစ္ထိ ရရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ 


တရုတ္ႏိုင္ငံမွ HQ-16A (LY-80) အမ်ိဳးအစားမ်ားဟာ Buk အမ်ိဳးအစား ဒံုးပ်ံမ်ားျဖစ္ျပီး 9M317 အမ်ိဳးအစားကို ပံုစံတူတည္ေဆာက္ကာ တရုတ္နည္းပညာမ်ားျဖင့္ အဆင့္ျမင့္ထားတဲ့ စနစ္မ်ားျဖစ္ပါတယ္။ အျမင့္ ေပ၄ေသာင္းခြဲ၊ အကြာအေဝး ၄၀ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး အျမန္ႏုန္း အသံထက္၃ဆရွိပါတယ္။ ေဒါင္လိုက္ပစ္ခတ္စင္ ၆ခုပါ စနစ္တစ္ခုမွ ၄ခု အထိ သေဘၤာအရြယ္ အစားလိုက္ တပ္ဆင္ႏိုင္ပါတယ္။ သေဘၤာဖ်က္ဒံုးမ်ားကို ၁၀ကီလိုမီတာ အကြာအတြင္းမွာ ဖ်က္ဆီးႏိုင္ျပီး ထိမွန္ႏိုင္ေျခ ၆၀%ေက်ာ္ရွိပါတယ္။ သာမန္ ေလယာဥ္မ်ားကိုေတာ့ ကီလိုမီတာ ၄၀ထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး ၈၅%ေက်ာ္ တိက်မွဳရွိပါတယ္။ ရန္သူမိတ္ေဆြ ခြဲျခားတဲ့ စနစ္ပါဝင္ျပီး ေရဒါေရွာင္ကြင္းႏိုင္တဲ့ ေလယာဥ္မ်ားကိုပါ ကီလိုမီတာ ၁၂၀ထိ ေထာက္လွမ္းသိရွိ ႏိုင္တဲ့ ေရဒါစနစ္သစ္မ်ားကို တြဲဖက္ တပ္ဆင္ရပါတယ္။ ၈၅ကီလိုမီတာ အတြင္းမွာ ပစ္မွတ္ ၁၂ခုကို ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ျပီး ဒံုးပ်ံ၆စင္းျဖင့္ ပစ္မွတ္၆ခု ဒါမွမဟုတ္ ၃ခုကို တျပိဳင္တည္း တိုက္ခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ 


အိႏၵိယ ေရတပ္ဟာ Buk ေရတပ္သံုး ဒံုးပ်ံမ်ားကို အမ်ိဳးအစား အားလံုးနီးပါး အသံုးျပဳတဲ့ ေရတပ္တစ္ခုျဖစ္ျပီး အစၥေရးနည္းပညာမ်ားနဲ႔ ပူးေပါင္းကာ Barak8 ဒံုးပ်ံမ်ားကို ထုတ္လုပ္လ်က္ရွိပါတယ္။ ၈ခုဆီပါဝင္တဲ့ ေဒါင္လိုက္ပစ္စင္နဲ႔ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အသံထက္ ၂ဆျမန္ျပီး အကြာအေဝး ၇၀ကီလိုမီတာထိ တျပိဳင္တည္း တိုက္ခိုက္လာမယ့္ ပစ္မွတ္ငယ္ အမ်ားအျပားကို ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အဓိက ထားျပီး သေဘၤာၾကီးေတြနဲ႔ ေလယာဥ္တင္သေဘၤာေတြမွာ ဦးစားေပး တပ္ဆင္မွာ ျဖစ္ျပီး လက္ရွိ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဒါင္လိုက္ပစ္ စနစ္မဟုတ္တဲ့ buk စနစ္ေတြနဲ႔ Barak-1 စနစ္ေတြကို အစားထိုးလွဲလွယ္သြားမယ္လို႔ သတင္းေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။  

Saturday, September 6, 2014

ေမာ္တာနဲ႔ တင့္ဖ်က္လို႔ ရႏိုင္ပါ့မလား




သြယ္ဝိုက္ပစ္ခတ္ရေလ့ရွိျပီး က်ည္လမ္းေၾကာင္း ျမင့္တဲ့ လက္ႏွက္တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ ေမာ္တာမ်ားကို အကာအကြယ္ေနာက္မွ ရန္သူမ်ား၊ ခံစစ္ထဲမွ ရန္သူမ်ားကို ပစ္ခတ္ရန္ အတြက္ အသံုးျပဳၾကျပီး ကၽြမ္းက်င္တဲ့ စစ္သည္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္လ်င္ေတာင္ ပစ္မွတ္အေသကို တစ္ခ်က္တည္းနဲ႔ ထိမွန္ရန္ မလြယ္ကူတာေၾကာင့္ ေယဘူယ်အားျဖင့္ေတာ့ ေမာ္တာျဖင့္ တင့္ဖ်က္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္လို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ 
 သို႕ေသာ္လည္း ၁၂၀မမ ေမာ္တာက်ည္မွာ ပါဝင္တဲ့ ယမ္းအားနဲ႔ ေပါက္ကြဲအားဟာ သံခ်ပ္ကာ လူသယ္ယာဥ္ သို႕မဟုတ္ အေပါ့စားတင့္တစ္စင္းကို တိုက္ရိုက္ထိမွန္ပါက ေသခ်ာေပါက္ ပ်က္စီးေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မ်က္ကြယ္ကေန ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး သယ္ေဆာင္ရလြယ္ကူတဲ့ ကုန္က်စားရိတ္ နည္းတဲ့ ေမာ္တာစနစ္မ်ားဆီကို နည္းပညာျမင့္ လမ္းညႊန္စနစ္မ်ားဟာ တင့္မ်ားကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစရန္ ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားနဲ႕ ေပါင္းစပ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ စစ္ေအး ေခတ္ကာလကတည္းက ၾကံစီခဲ့ၾကတဲ့ သည္နည္းလမ္းဟာ ပစ္အားနဲ႔ စစ္ကစားတဲ့ေခတ္ကို လြန္တဲ့ ၁၉၉၅ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာမ က်ယ္ျပန္႕လာခဲ့တာျဖစ္ျပီး တစ္ခ်က္တည္းနဲ႔ တိတိက်က် ပစ္ခတ္ျပီး ေဘးထြက္ထိခိုက္မွဳ အနည္းဆံုးနဲ႔ ေအာင္ပြဲခံမယ္ဆိုတဲ့ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားရဲ့ အယူအဆကေန ဆင္းသက္လာတဲ့ အသီးအပြင့္လဲ ျဖစ္ပါတယ္။


ပထမဆံုး လက္ႏွက္နဲ႔ ပက္သက္ရင္ ထိပ္တန္းနည္းပညာမ်ားကို ထုတ္လုပ္တတ္တဲ့ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံက ထုတ္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ျပီး နာမည္ေက်ာ္ ကာကူးစတာဖ့္ ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဘာ္ဖါကုမၼနီထုတ္ STRIX ၁၂၀မမ လမ္းညႊန္စနစ္သံုး က်ည္ျဖစ္ပါတယ္။ (Strix ေမာ္တာစနစ္ မူဘီ) အနီေအာက္ေရာင္ျခည္သံုး ရွာေဖြေရး စနစ္ပါရွိျပီး တင့္ကားေတြကို ဖ်က္ဖို႕ အဓိက တည္ထႊင္ထုတ္လုပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ERA မပါရွိတဲ့ တင့္ကားေတြအပါအဝင္ အေပါ့စားတင့္ေတြ ေရြ႕လ်ားပစ္မွတ္ေတြကို ေလဆာအကဲၾကည့္ျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း အကဲၾကည့္ မပါပဲေသာ္လည္းေကာင္း ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ သာမန္ ေမာ္တာမ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၄.၅ ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ညအခ်ိန္မွာ အျခားေမာ္တာ စနစ္ေတြနဲ႔ ေရာျပီး ပတ္ခတ္ဖို႔ ကုမၼနီက အၾကံျပဳပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ေမာ္တာ ပစ္ခတ္ဖို႕အတြက္ ဗံုးသီးကို ကြန္ျပဴတာစနစ္ အသံုးျပဳျပီး ခ်ိန္ညိရမွာျဖစ္ပါတယ္။
STRIX


 Fire and Forget စနစ္ျဖစ္ျပီး တင့္ကားရဲ့ အင္ဂ်င္ခန္းေတြ အမိုးေနရာေတြကို တိက်စြာ ထိမွန္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ၇.၅ ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး တင့္ဖ်က္က်ည္ အမ်ိဳးအစားသီးသန္႔ထြက္ရွိလာတာေၾကာင့္ မည္သည့္တင့္ကို မဆိုဖ်က္ဆီးႏိုင္ပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ေစ်းႏုန္းၾကီးျမင့္တာေၾကာင့္ တင့္ကားတင္ ေမာ္တာစနစ္မ်ားမွာသာ အနည္းငယ္ တြဲဖက္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ယခုအခါမွာေတာ့ NEMO ကဲ့သို႕ေရယာဥ္တင္နဲ႔ သံခ်ပ္ကာတင္ အဆင့္ျမင့္ ေမာ္တာစနစ္မ်ားမွာ တြဲဖက္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

ကြန္ျပဴတာ စနစ္ျဖင့္ ခ်ိန္ညိစဥ္
ဒုတိယ အေနနဲ႔ကေတာ့ M395 PGM အမ်ိဳးအစား ၁၂၀မမ က်ည္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ BAE ကုမၼနီမွ ထုတ္လုပ္ျပီး ေလာ့ဟိမာတင္ ကုမၼနီက ဝယ္ယူထုတ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ရိုးရွင္းတဲ့ သာမာန္ ေမာ္တာက်ည္အမ်ိဳးစား ပံုစံရွိျပီး လမ္းညႊန္စနစ္ပါ ထိပ္ဖူးငယ္ႏွင့္ ေတာင္ပံ၄ခု တပ္ဆင္ထားပါတယ္။ ၇ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေလဆာလမ္းညႊန္စနစ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့ က်ည္မ်ားနဲ႔ (Semi-Active Laser Seeker (DASALS)) ၊ GPS စနစ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့ စနစ္မ်ားလို႔ ၂မ်ိဳးထုတ္လုပ္ပါတယ္။ ေလဆာလမ္းညႊန္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ဖို႕ကေတာ့ ပစ္ခတ္သူအေနနဲ႔ ပစ္ခတ္ေပးရံုသာျဖစ္ျပီး အကဲၾကည့္ ညႊန္ျပထားတဲ့ ေလဆာ လမ္းညႊန္အတိုင္း ထိမွန္ေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိက်မွဳ ၁မီတာပတ္လည္ ရွိပါတယ္။ GPS စနစ္နဲ႔ ပစ္ခတ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကြန္ျပဴတာ စနစ္သံုးျပီး လမ္းညႊန္စနစ္ကို အသက္သြင္းေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၀မီတာ ပတ္လည္ တိက်မွဳရွိပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ၃မီတာ ပတ္လည္ထိ ေရာက္ရွိခဲ့ေပမယ့္ သာမာန္ ေမာ္တာ တစ္လက္နဲ႔ တိက်မွဳ မကြာဘူးလို႔ ေစာဒက တက္ၾကပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း တိုက္ပြဲတြင္း က်ည္ေတြ မ်ားစြာပစ္ခတ္ မယ္ဆိုရင္ လိုအပ္တဲ့ အဝန္းအဝိုင္း အျပင္ဖက္ကို မ်ားစြာ ျပန္႔က်ဲမသြားေစဖို႔နဲ႔ ပစ္ခတ္စဥ္ ေမာ္တာေျပာင္းကို မၾကာခဏ ခ်ိန္ညိေနစရာ မလိုေတာ့တာမို႔ တိက်မွဳအရေရာ ျမန္ဆန္မွဳအရေရာ သာလြန္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ 
 
M395 ေမာ္တာက်ည္
သာမန္ ၁၂၀မမ ဗံုးသီးတစ္လံုးထက္ ၆ဆကေန ၁၀ဆထိ တန္ဖိုးပိုၾကီးေပမယ့္ ပစ္မွတ္ကို ထိမွန္ေခ်မွာေတာ့ အဆ ၂၀ေက်ာ္ သာလြန္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အေမရိကန္၊ ၾသစေတးလ်နဲ႔ မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႔ေတြ အာဖကန္မွာ အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕တပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ ရိုးရိုး ေမာ္တာ ေတြကိုသာ အၾကံျပဳေတာင္းဆိုေနတာမို႔ ၂၀၁၈မွာ အားလံုးကို အစားမထိုးႏိုင္ေသးပဲ ယာဥ္တင္ေမာ္တာ တပ္ဖြဲ႕ေတြ အပါအဝင္ ၂၀၂၀ထိ သာမန္ ေမာ္တာေတြကို အဓိကထား ဆက္လက္သံုးဆြဲေနရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။


တတိယကေတာ့ အစၥေရးတပ္မေတာ္သံုး GMM ၁၂၀မမ ေမာ္တာက်ည္ျဖစ္ပါတယ္။ M395 လိုပဲ ရိုးရွင္းစြာ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့ စနစ္ျဖစ္ျပီး ေလဆာ လမ္းညႊန္ ဒါမွမဟုတ္ GPS လမ္းညႊန္နဲ႔ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၇.၂ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး ေလဆာအကဲၾကည့္နဲ႔ ပစ္ခတ္မယ္ဆိုရင္ ၁.၅မီတာ ပတ္လည္ တိက်မွဳ ရွိပါတယ္။ M395 ေရာ GMM ၂ခုစလံုးဟာ ေရြ႕လ်ားပစ္မွတ္ေတြကို ပစ္ခတ္ႏိုင္ေပမယ့္ တင့္ဖ်က္ကဲ့သို႕ ျပင္းထန္တဲ့ ေဖါက္က်ည္မ်ား ယမ္းအားျပင္းမ်ားပါဝင္တဲ့ က်ည္မ်ားမဟုတ္ၾကပဲ အရပ္သားေတြနဲ႔ ေရာေထြးေနတဲ့ ပစ္မွတ္မ်ားကို တိတိက်က် ပစ္ခတ္ရန္ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ သာမန္၁၂၀မမ က်ည္မ်ားထက္ပင္ ျပင္းအားေလ်ာ့ထားတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ဘန္ကာဖ်က္ရန္အတြက္ သာမန္၁၂၀မမ က်ည္မ်ားလိုပဲ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မယ္ ဆိုျပန္ပါတယ္။
 
နည္းပညာျမင့္ ခ်ိန္ရြယ္ျခင္း စနစ္မ်ားျဖင့္ ေမာ္တာစနစ္တစ္ခု
အစၥေရးတပ္မေတာ္ အေနနဲ႔ ေစ်းႏုန္းခ်ိဳသာတဲ့ ေနာက္ထပ္ လမ္းညႊန္စနစ္သံုး စနစ္ကိုလဲ ထုတ္လုပ္ခဲ့ျပီး သာမန္ ေမာ္တာက်ည္ေတြရဲ့ ထိပ္ဖုူးမွာ တပ္ဆင္ႏိုင္တဲ့ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေလဆာစနစ္သံုး လမ္းေၾကာင္း ထိမ္းေပးတဲ့ စနစ္ျဖစ္ျပီး ဧရိယာ ပစ္မွတ္မ်ားကို ပစ္ခတ္ဖို႔ အသံုးျပဳပါတယ္။ ပစ္မွတ္ဧရိယာ အတြင္းကို ထိမွန္မယ့္ ေနာက္ဆံုး အခ်ိန္မွာမွ အသက္ဝင္မွာျဖစ္ျပီး လမ္းညႊန္ျပသထားတဲ့ မီတာ ၁၀၀ ပတ္လည္အတြင္း ေမာ္တာက်ည္ အမ်ားအျပားကို က်ေရာက္ေပါက္ကြဲေစႏိုင္ပါတယ္။ Mor လို႔ နာမည္ေျပာင္ေခၚေဝၚတဲ့ M-150/151 က်ည္ထိပ္ဖူးမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ M-150ဟာ ၇.၂ကီလိုမီတာထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ျပီး M151 ကေတာ့ ၉ကီလိုမီတာေက်ာ္ထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္တဲ့အျပင္ တစ္ေတာင့္ခ်င္း တိက်မွဳ မီတာ ၃၀ရွိပါတယ္။ 
GRAN
 စတုထၳတစ္ခုကေတာ့ ရုရွားႏိုင္ငံက ထုတ္လုပ္တဲ့ GRAN ၁၂၀မမ ေလဆာလမ္းညႊန္ က်ည္ေတြျဖစ္ပါတယ္။(GRAND ေမာ္တာစနစ္ မူဘီ ) ေမာ္တာက်ည္လို႔ ေခၚဆိုေပမယ့္ ေမာ္တာက်ည္နဲ႔ သိပ္မတူနဲ႔ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာင္းကေန စတင္ထြက္ရွိဖို႕နဲ႔ က်ည္လမ္းေၾကာင္းအျမင့္ဆံုးေရာက္ဖို႔ထိသာ ပို႔ယမ္းနဲ႔ ေမာ္တာက်ည္အျဖစ္ ထြက္ရွိျပီး က်န္ အပိုင္းမ်ားကို စမတ္ဗံုးတစ္လံုးလို လုပ္ေဆာင္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေလဆာ အကဲၾကည့္စနစ္ တစ္ခု နဲ႔ ျပင္ပခလုပ္ျဖင့္ အလုပ္လုပ္သည့္ Trigger ပါရွိေသာ ေမာ္တာ စနစ္တစ္ခုလိုအပ္ပါတယ္။ သာမန္ ၁၂၀မမ ဗံုးသီးမ်ားထက္ ျပင္းထန္သည့္ HE, Fragmentation က်ည္ဖူးမ်ား အသံုးျပဳပါတယ္။ ေရြ႕လ်ားေနသည့္ သံခ်ပ္ကာမ်ား အေပါ့စား တင့္မ်ားကို ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ သံခ်ပ္ကာ ေဖါက္က်ည္မ်ားကို အသံုးျပဳျပီး ဘန္ကာမ်ားနဲ႔ ပင္မတိုက္ပြဲဝင္ တင့္မ်ားကိုလဲ ဖ်က္ဆီးႏိုင္ပါတယ္။

  ေလဆာ လမ္းညႊန္ စနစ္နဲ႔ တင့္ရဲ့အမိုးေပၚမွ ဝင္ေပါက္ ဒါမွမဟုတ္ က်ည္ဖူးပါ အနီေအာက္ေရာင္ျခည္စနစ္နဲ႔ တင့္ရဲ့ အင္ဂ်င္ကို ထိမွန္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ထူးျခားတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ အမိန္႕ေပး စနစ္မ်ားတြင္ပါဝင္တဲ့ GPS စနစ္မ်ားကဲ့သို႔ ေနရာျပ စနစ္မ်ားကို အသံုးျပဳကာ မတူညီတဲ့ ေနရာ၊ မတူညီတဲ့ လားရာမ်ားမွေနျပီး ပစ္မွတ္တစ္ခုရဲ့ ၃၀၀ မီတာ ပတ္လည္အတြင္းကို ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေလဆာလမ္းညႊန္ အကဲၾကည့္စနစ္ကို အသံုးျပဳခဲ့ရင္ေတာ့ မီတာ ၃၀ပတ္လည္ထိ တိတိက်က် ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘန္ကာဖ်က္ သံခ်က္ကာ ေဖါက္က်ည္မ်ားနဲ႔ တကြ ေလကြဲက်ည္မ်ားကိုပါ အသံုးျပဳႏိုင္တယ္ ဆိုပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေျမေအာက္ဘန္ကာမ်ားနဲ႔ တင့္ကားတပ္မ်ားကို ခ်ိန္းေျခာက္ ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္ ဆိုပါတယ္။ အကြာအေဝး ၉ကီလိုမီတာေက်ာ္ အထိ ပစ္ခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ သာမန္ ၁၂၀မမက်ည္ေတြထက္ ၆ဆခန္႔ပိုတဲ့ တန္ေၾကးရွိျပီး ေလဆာ လမ္းညႊန္စနစ္မ်ားနဲ႔ အမိန္႔ေပးစနစ္မ်ားလိုအပ္ပါတယ္။ 
PLL05
 တရုတ္ႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ ေျခလ်င္သံုး ေလဆာလမ္းညႊန္ ၁၂၀မမ စနစ္မ်ားကို စမ္းသပ္ခဲ့ေပမယ့္ ယာဥ္တင္ ေမာ္တာ စနစ္မ်ားအျဖစ္နဲ႔သာ အသံုးျပဳပါတယ္။ PLL05 ကဲ့သို႔ ေျပာင္းေခ်ာ အေျမာက္သံုး သံခ်ပ္ကာ ယာဥ္မ်ားထဲမွာ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳတာျဖစ္ပါတယ္။ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ အစၥေရးတပ္မေတာ္သံုးကဲ့သို႔ ေစ်းႏုန္းခ်ိဳသာေသာ လမ္းညႊန္စနစ္ပါ ေမာ္တာက်ည္မ်ား ထုတ္လုပ္ရန္ ၂၀၁၁ခုႏွစ္မွာ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ျပီး ၂၀၁၃ခုႏွစ္မွ စတင္က ထုတ္လုပ္ေနျပီဆိုေပမယ့္ အတည္ျပဳႏိုင္ျခင္းေတာ့ မရွိပါဘူး။ ေတာင္ေပၚေဒသအတြက္ အသံုးဝင္လွတဲ့ ၁၂၀မမ ေမာ္တာမ်ားကို တိတိက်က်ပစ္ခတ္ႏိုင္ဖို႔ ေတာင္ေပၚ တိုက္ပြဲမ်ားကို ရင္ဆိုင္ရဖြယ္ရွိတဲ့ တပ္မေတာ္မ်ားက လိုလားေနၾကတာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။